บทความเกษตร/เทคโนโลยี » วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย ปลาหายาก รสชาติอร่อย

วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย ปลาหายาก รสชาติอร่อย

29 กรกฎาคม 2021
10024   0

วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย ปลาหายาก รสชาติอร่อย

วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย

วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย


ปลากระทิงลาย ลักษณะทางชีววิทยา

ลากระทิงลาย ชื่อสามัญ Armed Spiny Eel ชื่อวิทยาศาสตร์ Mastacembelus armatus รูปร่าง คล้ายปลาไหลแต่ลำตัวแบนข้าง มีเกล็ดเล็กละเอียดบนลำตัวและหัวด้านบนมีสีน้ำตาลเข้มมีแถบสีดำเป็นเส้นคดเคี้ยวตั้งแต่บริเวณนัยน์ตาจนถึงฐานครีบหาง เส้นแถบนี้จะประแต้มไปจนถึงครีบหลังและครีบก้นปากเล็ก ฟันซี่เล็ก ลักษณะของจะงอยปากยาวดูคล้ายงวง ช่องเหงือกแคบเล็ก อยู่ค่อนไปทางตอนใต้ของส่วนหัว ครีบหลัง ครีบหาง และครีบก้นเชื่อมติดกัน บริเวณหน้าครีบหลังและครีบท้องมีก้านครีบเดี่ยว ที่เปนหนามแข็งปลายแหลม ไม่มีครีบท้อง พบในแม่น้ำ หนองบึงและอ่างเก็บน้ำทั่วทุกภาค กินแมลง ลูกกุ้ง ลูกกบและปลาอื่น ๆ ซึ่งมีขนาดเล็กกว่า (กรมประมง, 2535)

วิธีการเพาะพันธุ์ปลากระทิงลาย

การเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์




ปลากระทิงที่รวบรวมจากธรรมชาติจะตื่นตกใจง่าย ใช้เวลาประมาณ 4 เดือน จึงจะยอมรับอาหาร ที่ฝึกให้กินเป็นอย่างดี โดยอาหารที่ให้เป็นลูกปลาตะเพียนขาว,ปลายี่สกเทศ ขนาดประมาณ 2 – 3 เซนติเมตร และพ่อแม่พันธุ์ปลามีความสมบูรณ์เพศพร้อมที่จะทำการผสมพันธุ์ ได้ในเดือนกันยายน โดยการตรวจสอบลักษณะภายนอก แม่ปลาดูลักษณะส่วนท้องอูมเป่ง ผนังท้องบางและนิ่ม ช่องเพศขยาย พ่อปลาเมื่อรีดที่ท้องจะมีน้ำเชื้อไหลออกมา

การฉีดฮอร์โมนผสมเทียม

ปลากระทิงลายสามารถเพาะพันธุ์ได้โดยวิธีการฉีดฮอร์โมนผสมเทียม อัตราการใช้ฮอร์โมนเป็นดังนี้ แม่พันธุ์ปลา แบ่งฉีด 2 ครั้ง ห่างกัน 8 ชั่วโมง ครั้งที่ 1 ฉีด 20 ไมโครกรัม/กิโลกรัม ครั้งที่ 2 ฉีด 30 ไมโครกรัม/กิโลกรัม และทั้ง 2 ครั้งฉีดร่วมกับยาเสริมฤทธิ์ 10 มิลลิกรัม/กิโลกรัม พ่อพันธุ์ปลาฉีดพร้อมกับแม่พันธุ์ปลาครั้งที่ 2 ในอัตรา 10ไมโครกรัม/กิโลกรัมร่วมกับ ยาเสริมฤทธิ์ 10 มิลลิกรัม/กิโลกรัม

หลังจากฉีดฮอร์โมนสังเคราะห์ครั้งที่ 2 แล้วประมาณ 37 – 41 ชั่วโมง จะสามารถรีดไข่จากแม่ปลาได้ ไข่ปลากระทิงลายเป็นแบบจมติดสีเหลืองอ่อน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 มิลลิเมตร ซึ่ง ไข่ 1 กรัม จะมีปริมาณไข่ประมาณ 78 ฟอง หลังจากรีดไข่แล้วจะรีดน้ำเชื้อลงผสมกับไข่ น้ำเชื้อมีสีขาวขุ่น  การผสมเทียมใช้วิธีแห้งแบบดัดแปลง ( modified dry method ) ไข่ปลากระทิงลายสามารถฟักได้ในถาดฟักไข่ปลานิล โดยโรยไข่ลงไปบาง ๆ เปิดน้ำให้กระแสน้ำไหลตลอดเวลา หลังจากรีดไข่ผสมกับน้ำเชื้อแล้ว ไข่จะฟักเป็นตัวในเวลาประมาณ 24 ชั่วโมง มีอัตราการปฏิสนธิร้อยละ 95 – 97 อัตราการฟักร้อยละ 80 – 90 และอัตรารอดของลูกปลาร้อยละ 94 – 95 ที่อุณหภูมิน้ำ 26 – 27 องศาเซลเซียส โดยหลังจากฟักเป็นตัวจนลูกปลาถุงไข่แดงยุบหมดใช้เวลา 7 – 9 วันที่อุณหภูมิน้ำ 25 – 26 องศาเซลเซียส

  • ลักษณะท้องและช่องเพศของแม่ปลา

Armed Spiny Eel

  • รังไข่และถุงน้ำเชื้อ

ปลากระทิงลาย

  • รีดไข่จากแม่พันธุ์ปลา

วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย

  • รีดน้ำเชื้อจากพ่อพันธุ์ปลา

เพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย

  • การผสมไข่กับน้ำเชื้อ


ไข่ที่โรยเพื่อฟักในถาดฟักไข่ปลานิล

  • ลูกปลาอายุ 1 วัน

วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย

  • ลูกปลาอายุ 2 วัน



  • ลูกปลาอายุ 5 วัน
  • ลูกปลาอายุ 7 วัน (ถุงไข่แดงยุบ)
    วิธีการเพาะเลี้ยงปลากระทิงลาย

การอนุบาลลูกปลากระทิ

ลูกปลากระทิงมีการเจริญเติบโตค่อนข้างช้า โดยใช้เวลาถึง 7 วันถุงไข่แดงจึงจะยุบ ลูกปลาแรกฟัก จะนอนนิ่ง ๆ ที่พื้นของถาดฟักไข่ เมื่อลูกปลาอายุ 3 วันจะเริ่มรวมกลุ่มและหลบอยู่ตามมุมถาด สามารถว่ายน้ำไปมาได้เล็กน้อย เริ่มให้ไรแดงร่อนเป็นอาหารเมื่อลูกปลาอายุได้ 7 วัน และลูกปลาสามารถกินไรแดงร่อนได้ดีเมื่ออายุ 9 วัน

การเลี้ยงปลากระทิง

ลูกปลาอายุ 10 – 40 วัน ให้ไรแดงเป็นอาหาร หลังจากนั้นจะเริ่มฝึกให้กินเนื้อปลานิลสับละเอียดปรับขนาดของเนื้อปลาสับตามขนาดของปากลูกปลา การเลี้ยงลูกปลากระทิงจะประสบปัญหาปลาป่วยเป็นโรคที่เกิดจากพยาธิภายนอก เช่นเห็บระฆัง อิพิสไทลิส การรักษาใช้ฟอร์มาลิน 25 ซีซี. ต่อน้ำ 1,000 ลิตรเป็นเวลา 3 – 5 วัน ปลาจะมีอาการดีขึ้น (ศิพร และ คณะ, 2552 ) 

สถานะทางการตลาด




ราคาปลากระทิง ณ ตลาดไท จ.ปทุมธานี ปลากระทิงที่ใช้ประกอบอาหารทั่วไป อาทิ ปลากระทิงลาย และปลากระทิงดำ พบว่า มีราคาจำหน่ายในช่วงกิโลกรัมละ 150-250 บาท ส่วนปลากระทิงไฟที่ใช้เลี้ยงเป็นปลาสวยงามในตู้ปลามีราคาจำหน่ายตัวละ 5,00-1000 บาท

เอกสารอ้าอิง

  • ธวัช ดอนสกุล และคณะ. 2532. การศึกษาโครโมโซมของปลากระทิงและ-
    ปลากระทิงไฟที่พบในประเทศไทย.
  • สิทธิพัฒน์ แผ้วฉ่ำ และคณะ. 2551. องค์ประกอบของชนิดและชีววิทยาบาง-
    ประการของพรรณปลาในแม่น้ำจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี.
  • กรมประมง. ปลากระทิงลาย. ออนไลน์. สืบค้นเมื่อ 27 กุมภาพันธ์ 2563. เข้าถึงได้ที่ : https://www.fisheries.go.th/

บทความอื่นๆที่น่าสนใจ